Tracé

Furka_20Panorama 

Het tracé van de Furka-Bergstrecke liep oorspronkelijk van Oberwald (Wallis) naar Realp (Uri). Sinds augustus 2010 is de Bergstrecke voor het eerst weer in zijn geheel bereidbaar. In Realp is een modern station aangelegd van waaruit de stoomtreinen ’s morgens vertrekken, in Gletsch is het oorspronkelijke station behouden gebleven en in Oberwald is een perron direct naast het bestaande MGB station aangelegd.

Een reis met één van de stoomtreinen van de DFB is een belevenis op zich. Vertrekken is in principe mogelijk vanaf alle stations van de DFB; meestal zal Realp, Gletsch of Oberwald het vertrekpunt van de reis zijn. Voor de onderstaande reisbeschrijving wordt Realp als vertrekstation aangehouden.

Deel I: Realp – Steffenbachbrücke

 

Station Realp DFB bestond tot eind jaren ’90 van de vorige eeuw uit niet veel meer Realp_DFBdan zeecontainers en een klein wachthok. Niet echt een gezellig vertrekpunt voor een reis met één van de prachtige stoomlocomotieven van de DFB. Daarom werd  besloten tot de bouw van een gezellig en professioneel stationnetje in de stijl van een Zwitsers chalet. In het station bevinden zich naast de kaartverkoop, ook een souvenirwinkel en het kantoor van de treindienstleider. Vanuit Realp worden de verschillende baanvakken tot aan Oberwald door deze treindienstleider
nauwlettend in de gaten gehouden. Net buiten het station is ook nog een oud restauratierijtuig te zien, dat op dit moment als café in gebruik is. Voor de reis een kopje koffie met croissant? Dat kan uiteraard in deze gezellige barwagen met terras.

Dan komt op een gegeven moment de opgestookte locomotief aanrijden en nadat de rijtuigen Vertrek Loc 4aangekoppeld en de passagiers ingestapt zijn kan de conducteur het vertreksein geven. Na vertrek uit station Realp rijdt de trein langs het depot van de DFB. In het depot worden de stoomlocomotieven ’s ochtends opgestookt en wordt (klein) onderhoud aan het materieel gedaan. Naast de locloods zijn de nieuwgebouwde kantine en slaaponderkomens te zien van de DFB medewerkers en Fronarbeiter. Net na het depot en de daarbij behorende overweg rijdt u langs de ‘bunker’ van de DFB: u ziet aan uw rechterhand een betonnen platform en een deur. De gang achter deze deur leidt tot de opslagplaatsen van de DFB die ín de berg uitgegraven zijn. In de bunker liggen grote hoeveelheden bevestigingsmaterialen voor bijvoorbeeld het fixeren van rails. Na de bunker rijdt de trein de Wilerbrücke over. Deze brug, die vroeger uitgevoerd was als boogbrug met meerdere gemetselde pijlers, is na heftige regenval in de jaren ’50 van de vorige eeuw door de rivier de Furkareuss verwoest. Men heeft de brug destijds herbouwd als stalen constructie met nog maar één pijler in het midden van de brug. De trein rijdt na het passeren van de brug verder omhoog, de loop van de rivier de Furkareuss volgend. Het traject loopt daarbij via 3 korte, achter elkaar gelegen tunnels (de zogenaamde Alt Senntumstafel Tunnels 1 t/m 3). Het dal is op dit punt zeer smal en de spoorlijn is dan ook op bepaalde stukken in de rotsen uitgehouwen.

Na het passeren van de tunnels loopt de spoorlijn over één van de constructieve hoogtepunten van de lijn. De kruising met het dal van de Steffenbach geschiedt namelijk over een wereldwijd unieke en spectaculaire klapbrug: De Steffenbachbrücke. Deze klapbrug wordt elke winter afgebroken om verwoesting door lawines te voorkomen. Net als bij de Wilerbrücke heeft men ook op deze plaats in eerste instantie geprobeerd een ‘standaard’ boogbrug te bouwen met verschillende gemetselde pijlers. Aangezien de pijlers van deze boogbrug direct na de bouw al door lawines werden weggeslagen en men zich niet waagde aan verlegging van het tracé, is na uitschrijving van een prijsvraag de huidige Steffenbachbrücke ontworpen en in 1926 gebouwd door de Zwitserse firma Theodor Bell & Cie. Nu de brug na meer dan 80 jaar tientallen lawines overleefde kan geconcludeerd worden dat de firma Bell & Cie de prijsvraag indertijd terecht gewonnen heeft! Op de DVD ‘Furka-Bergstrecke’ is in versnelde weergave te zien hoe de brug in de herfst wordt opgeklapt en in de lente weer wordt opgebouwd. De Steffenbachbrücke is te herkennen aan de ijzeren portalen voor en na de brug. Deze portalen worden bij de op- en afbouw van de brug gebruikt om de kabels te geleiden die het klapgedeelte van de brug ophijsen en laten zakken.

Deel II: Steffenbachbrücke – Tiefenbach – Furka

De trein rijdt na passeren van de Steffenbachbrücke verder omhoog naar halteplaTiefenbachats Tiefenbach. Dit op het oog ‘verlaten’ stationnetje ligt vele tientallen meters beneden het gehucht Tiefenbach, dat aan de veel hoger lopende Furka pasweg is gelegen. Bij het station wordt altijd kort gestopt om wat water bij te tanken en om de reizigers wat foto’s van de trein en het landschap te laten maken voordat de reis naar het hoogstgelegen station, Furka, kan beginnen. Tot medio jaren ’90 van de 20e eeuw was Tiefenbach eindstation van de lijn. Rondom het station liggen meestal wat stapels spoorbielzen en staan wat goederenwagons opgesteld die door de DFB en de Fronarbeiter gebruikt worden voor baanonderhoud. Vanaf het stationnetje loopt een enorm steil en smal karrespoor richting de Furka pasweg omhoog.

MuttbachNa Tiefenbach stijgt de trein verder naar station Furka (2160 m boven zeeniveau). De trein rijdt hierbij door een spectaculair natuurlandschap en via het origineel behouden Steinstafel-viaduct
wordt de andere zijde van het dal bereikt. Op dit tracégedeelte komt de trein slechts enkele koeien en misschien wat wandelaars tegen; de Furka pasweg loopt veel hoger boven het dal waardoor autoverkeer niets in het rustieke dal heeft te zoeken. Via een brug over het riviertje de ‘Sidelenbach’ wordt dan halteplaats Furka bereikt. Op dit kleine maar gezellige stationnetje wordt door de treinen altijd een minuut of 20 gestopt. Op Furkadal met pasweghet stationnetje zijn etenswaren te koop (braadworst en brood) en ook kan men hier frisdranken en alcoholische dranken (schnaps!) krijgen. Voor de geoefende wandelaars begint naast station Furka een (behoorlijk steil) looppad dat naar de Furkapas leidt. Ook kan men vanaf station Furka het oostelijke portaal van de Furka Scheiteltunnel zien. Vlak voor de tunnel is een sein geplaatst om zo een vrije spoorbaan in de tunnel te garanderen.

Deel III: Furka – Scheiteltunnel – Muttbach Belvédère

  

Als de trein zich na een klein half uurtje weer in beweging zet ontsteekt de conducteur de verlichting in de rijtuigen, verzoekt de passagiers in het open panoramarijtuig om de rolluiken te sluiten en dan wordt het buiten donker… De trein rijdt door de 1874 meter lange Furka Scheiteltunnel heen, met Scheiteltunnelveel door de tunnelwanden weerkaatst gesis en gepuf van de hard werkende stoomlocomotief. Midden in deze tunnel ligt het hoogste punt van de spoorlijn: 2163 meter boven zeeniveau. Na een goede 10 minuten duisternis wordt aan het einde van de tunnel weer daglicht zichtbaar en is halteplaats Muttbach Belvédère (ofwel Muttbach) bereikt. Deze halteplaats is enkel te voet bereikbaar of via een zeer smal karrespoor langs de berghellingen dat uitkomt op de Furka pasweg. In het FO tijdperk deden in de zomermaanden twee goederenwagons op een zijspoor dienst als wachtruimte; het was zinloos een definitief wachtgebouw neer te zetten gezien de lawines en enorme sneeuwhopen die ’s winters elke constructie zouden doen bezwijken. Het is een kleine halteplaats omgeven door ruig terrein en zelfs gedurende hartje zomer ligt er nog vaak een behoorlijke sneeuwhoop.

Scheiteltunnel Muttbach

In Muttbach stopt de trein niet lang. Soms vindt er een kruising plaats met een tegemoetkomende trein. Op de terugweg wordt uit veiligheidsoverwegingen in Muttbach een dieselllocomotief achteraan de trein gekoppeld om te voorkomen dat de trein stil komt te staan in de nauwe tunnel.  In station Furka deze extra locomotief weer afgekoppeld. Deze locomotief keert direct terug naar Muttbach. De stoomtrein rijdt vanaf Furka weer verder in de richting van Realp.

Deel IV: Muttbach Belvédère – Gletsch

 

Na vertrek uit Muttbach berijdt de trein de steile helling richting Gletsch. De Furka pasweg is in de verte al te zien aan uw rechterhand en zal op een gegeven moment de spoorbaan kruisen, waarbij de trein uiteraard voorrang heeft op het autoverkeer. De spoorlijn is iets verlegd t.o.v. de oorspronkelijke lijn om zo te voorkomen dat een tandrad nodig zou zijn bij de overweg in de Furka

 

pasweg. Juist voor deze overweg verlaat de trein het tandrad om er aan de andere zijde van de overweg direct weer in te rijden. Iets na de kruising met de pasweg wordt aan uw rechterhand de Rhônegletscher zichtbaar. Deze gletscher, die zich vroeger tot aan de bodemUnicode van het dal uitstrekte, heeft zich nu teruggetrokken. Aan de bovenkant van het gebergte is nog net een smalle strook gletscher te zien. De Rhônegletscher is de bron van de rivier de Rhône. De bij velen bekende ‘Glacier Express’ (de wereldberoemde directe verbinding van Zermatt naar St. Moritz) heeft haar naam deels te danken aan deze gletscher, aangezien deze ‘Glacier Express’ in vroeger tijden ’s zomers over de Furka-Bergstrecke reed.

De spoorlijn daalt nu snel. Vlak voor de spoorwegovergang bij Gletsch ziet u het kenmerkende ‘Blaue Haus’ en net na de overgang ziet u aan uw rechterhand de draaischijf liggen waar Fronarbeiter van de VFB Sectie NL een aantal jaren geleden hard aan gewerkt hebben. De toekomst van Het Blaue
Haus is op dit moment Helling Gletschonduidelijk. Het was eigendom van de DFB en men was bezig met het renoveren van het gebouw in de oude staat. Het Blaue Haus deed tot en met 2014 dienst als slaaponderkomen van Fronarbeiter en DFB personeel.

Het station van Gletsch is nu bereikt. Gletsch is het kleine dorpje op het kruispunt van twee paswegen: De Furka pasweg en de Grimsel pasweg. Het dorp bestaat uit niet veel meer dan het grote hotel Glacier du Rhône, het Blaue Haus en een paar boerenschuren. Vooral ’s winters kan het flink spoken in Gletsch. De paswegen zijn dan gesloten waardoor het dorp ’s winters van de buitenwereld is afgesloten. Vanuit Gletsch rijdt de bekende Zwiterse ‘Postauto’ de Grimselpas en Furkapas over, ook rijden er Postauto’s het da

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

l in richting Oberwald. Tegenover het station ligt hotel ‘Glacier du Rhône’; ooit eigendom van de befaamde Zwitserse hotelfamilie Seiler. Naast hotelkamers biedt het hotel ook een uitstekende keuken, waarbij dineren in de prachtige grote zaal een ware reis terug in de tijd is. Voor de heringebruikname van de Furka-Bergstrecke lag het hotel er verlaten en verwaarloosd bij, gelukkig is daar op dit moment in de zomermaanden geen sprake meer van.

Deel V: Gletsch – Oberwald

 

Sinds augustus 2010 berijdt de DFB ook het laatste, zeer spectaculaire deeltraject Gletsch – Oberwald. De afdaling van Gletsch naar Oberwald begint na passeren van een overweg met een spectaculaire keertunnel, waarna via een stenen viaduct de andere zijde van de rivier de Rhône

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

bereikt wordt. Boven de boomgrens volgt het spoor in eerste instantie de Rhône, om daarna een ‘Schutzwald’ (beschermd bosgebied) in te draaien. Eén van de problemen die de DFB op dit gedeelte van het tracé tegenkomt wordt gevormd door het risico op bosbranden door gloeiende asresten uit de stoomloc. Vanuit het Schutzwald komt het spoor op een alpenweide uit tot vlak boven de Kantonalstraße. Tijdens de aanleg van de Furka Basistunnel is deze Kantonalstraße verlegd om tot een ongelijkvloerse kruising met het spoor van de MGB te komen. Het gevolg hiervan is dat vooral het laatste stuk van de afdaling van het spoor van de DFB tussen de Kantonalstraße en station Oberwald flink steil dreigt te worden.

Vlak voor het bereiken van station Oberwald komt u het laatste technische hoogstandje van de Furka-Bergstrecke tegen: een inklapbare tandstaaf. Was het tussen Muttbach en Gletsch nog Rhonebrueckemogelijk de spoorlijn te verleggen zodat een tandstaaf in de overweg niet nodig zou zijn (gevaarlijk voor het wegverkeer waaronder motorrijders), op deze locatie ontkwam men er niet aan om een ononderbroken tandstaaf aan te leggen gezien de grote helling van het traject. De oplossing werd gevonden in een mechanisch beweegbare tandstaaf; deze tandstaaf beweegt als de overweg gesloten is omhoog zodat de trein veilig de overweg kan berijden. Na passage klapt de tandstaaf naar beneden zodat deze geen barrière vormt voor passerend wegverkeer.

Station Oberwald is nu bereikt en daarmee het einde van de lijn. De reizigers verlaten de rijtuigen en zijn een bijzondere en unieke ervaring rijker!

Als u de spectaculaire reis met de Dampfbahn Furka-Bergstrecke ook eens wilt maken, kijk dan gerust verder op deze site. Via de links in de menubalk kunt u alle informatie krijgen over een bezoek aan de DFB. Wij hopen dat u net als ons gefascineerd raakt door deze bijzondere smalspoorlijn. Ook de ruige, natuurlijke, rustgevende en schitterende  bergomgeving van de DFB maken een bezoekje aan de spoorbaan absoluut de moeite waard!

Tekst: H. Croes & J. Wolff
Foto’s: Dieselcrew, H. Croes, G. Geist, M. van Kerkhof, D. van Nimwegen, J. Rümke, K. Scholtes & P. Witkop