Historie

Download hier de historie
(PDF document, te openen met Adobe Acrobat Reader)

GE_oudMuttbach_oud

Het begin van een smalspoorlijn door de Zwitserse alpen.

We schrijven het jaar 1910. In Lausanne wordt de Brig-Furka-Disentis (BFD) spoorwegmaatschappij opgericht. Deze maatschappij heeft tot doel een spoorlijn aan te leggen die vanuit Brig via de Furka- en Oberalppas naar Disentis zal lopen en in Disentis aansluiting zal geven op de toen al bestaande Rhätische Bahn.  Reeds in 1911 wordt begonnen met de bouw en in 1914 kan het eerste stuk spoorlijn van Brig naar Gletsch (bij de Rhônegletscher) in gebruik genomen worden. In 1926 is ten slotte het gehele tracé klaar en op 3 juli 1926 rijdt de ‘Eröffnungszug’ van Brig naar Disentis. In 1930 rijdt ook voor het eerst de nu wereldberoemde Glacier Express, van Zermatt naar St. Moritz. Tot aan de 2e Wereldoorlog bleef de BFD-Bahn met stoomtractie rijden, tijdens deze wereldoorlog besloot de regering de lijn geheel te elektrificeren. Vanaf 1942 reden er dan ook nieuwe elektrische locomotieven van het type HGe 4/4 I op de baan (de zo karakteristieke balkonlocs, zie ook de verschillende historische afbeeldingen op deze pagina).

Vanwege de extreme weersomstandigheden die zich op het traject Oberwald – Realp voordeden, konden de treinen alleen tijdens de zomermaanden de hele route berijden. In de winter was het stuk Oberwald – Realp (dus het stuk over de Furka-Bergstrecke) volledig gestremd vanwege metershoge sneeuw die het spoor versperde. Vanwege deze sneeuw was de Furka-Oberalp Bahn (zoals de BFD-Bahn later is genoemd) genoodzaakt de bovenleiding iedere herfst af te breken en in de lente weer op te bouwen.  Bovendien kostte het herstel van spoor en spoorbedding na de winter ook erg veel geld. Maar het ergste vond men het feit dat in de winter deze verbinding gewoon gesloten was; er was geen verkeer mogelijk van het oostelijk gelegen Disentis tot het centraal gelegen Brig. Om al deze problemen op te lossen begon men op 1 oktober 1973 met het boren van de Furka-Basistunnel. Een tunnel die de dorpen Oberwald in het kanton Wallis, en Realp in het kanton Uri op een zekere manier, onafhankelijk van de weersomstandigheden, met elkaar zou verbinden en het proces van het af- en opbouwen van de bovenleiding op de Furka-Bergstrecke overbodig zou maken. Op 25 juni 1982 (dus na ruim 8,5 jaar bouwtijd!) kon de rond 15 km lange Basistunnel in dienst worden genomen. Hoewel de Furka-Oberalp Bahn nu ook ’s winters zonder problemen doorgaande treinen over het hele traject kon laten rijden was niet iedereen even blij met de tunnel…

 

fo21Balkonloc Lammenviaduct

 

Het einde van de Furka-Bergstrecke?
Het is vrijdag 9 oktober 1981. Op het anders rond deze tijd vrij rustige station Oberwald staat een grote groep spoorweg-enthousiasten gewapend met fototoestellen en (de voor die tijd moderne) Super-8 camera’s te wachten op hun ‘speciale’ trein. Even na half 2 ’s middags vertrekt de laatste ‘Old Furka Special’ trein met bestemming Andermatt. Vandaag nog over de Furka-Bergstrecke, die vanaf juni 1982 niet meer gebruikt zal worden aangezien de treinen dan door de 15,4 km lange Furka-Basistunnel zullen rijden. De ‘Old Furka Special’ trein (die bestaat uit een FO-balkonloc uit 1941 en 4 voormalige personenwagens van de BFD-Bahn) zet zich in beweging. De menigte grijpt naar de fototoestellen en camera’s om deze bijzondere rit ook aan het nageslacht te kunnen tonen. Omhoog gaat het langs de rivier de Rhône, via de keertunnel naar Gletsch. Vervolgens zet de trein zich na een korte stop in beweging om verder omhoog te rijden naar Muttbach. Onderweg genieten de passagiers nog voor de laatste keer van het schitterende uitzicht op de Rhônegletscher.  Bij Muttbach door de Spoorlijn in vervalFurka-Scheiteltunnel naar station Furka, om vervolgens via Tiefenbach en Realp af te dalen naar het eindpunt Andermatt. Vanwege de enorme belangstelling voor de tot sluiting veroordeelde Furka-Bergstrecke, zette de FO-bahn in de zomer en herfst van 1981 elke vrijdag deze extra trein in om spoorwegliefhebbers nog een laatste kans te geven over de Bergstrecke van Oberwald via Gletsch en Realp naar Andermatt te reizen.

Maar in juni 1982 is het dan toch echt afgelopen. De eerste, volgens dienstregeling verkerende trein rijdt van Oberwald door het 15,4 km donkere gat naar Realp, waarmee de buitendienststelling van de Bergstrecke een feit is.

Een nieuw begin voor de Bergstrecke
Hoewel er nu een zekere verbinding was ontstaan tussen centraal en oost Zwitserland, die bovendien ook ’s winters bereden kon worden, vonden vele mensen het enorm jammer dat de schitterende Bergstrecke niet meer bereden werd. De wereldberoemde Glacier Express had zijn naam deels te danken aan de Rhônegletscher waarop je een prachtig uitzicht had als je over de Bergstrecke reed. Het prachtige landschap in het dal van de Furka-Reuss (het riviertje dat van de Furkapas

via Realp het dal van Andermatt in loopt) mis je natuurlijk ook wanneer de trein gedurende 20 minuten in het donker door de Basistunnel heenrijdt.

Gelukkig waren er een aantal fanatieke spoorwegliefhebbers die een ander lot voor de Furka-Bergstrecke in gedachten hadden. De in 1983 opgerichte VFB (Verein Furka-Bergstrecke) en de zusterorganisatie DFB (Dampfbahn Furka-Bergstrecke) hadden de droom om weer met stoomtreinen over de gehele oude Bergstrecke te rijden om zo de regio te promoten, spoorweg-enthousiasten te trekken en toeristen de mogelijkheid te bieden om een wel heel bijzondere treinrit te beleven. In 1992 reed voor het eerst weer een stoomtrein over het traject Realp-Tiefenbach en 2 jaar later reed de trein zelfs weer tot station Furka, het hoogstgelegen station van de DFB. Gedurende 6 jaar heeft de DFB in het zomerseizoen treinritten van Realp naar Furka en vice-versa uitgevoerd.

Maar de wens van de DFB was om de gehele Bergstrecke weer te open te stelleUnicoden voor de treindienst, wat tot gevolg had dat men niet stil zat met het saneren van de rest van het tracé. In 2000 reed de eerste stoomtrein sinds tientallen jaren weer van Realp naar station Gle
tsch wat gedurende tien jaar het voorlopige eindpunt van de Dampfbahn was. En dan op 12 augustus 2010 is het zover… het laatste deeltraject Gletsch – Oberwald wordt feestelijk heropend! Daarmee is
na meer dan 25 jaar uiteindelijk de gehele Furka-Bergstrecke weer berijdbaar; een absoluut sprookje dat werkelijkheid werd.

 

De Furka-Bergstrecke, Realp – Gletsch – Oberwald.
De Furka-Bergstrecke wordt op dit moment in het hoogseizoen dagelijks aangedaan door 2 of 3 stoomtreinen die van Realp DFB via Tiefenbach, Furka, Muttbach en Gletsch naar Oberwald en vice versa rijden. Sinds augustus 2010 wordt de lijn weer geheel bereden waarbij speciale pendeltreinen worden aangeboden op het deeltraject Gletsch – Oberwald.

Na een lange tijd van onzekerheid is de grote droom van alle enthousiaste medewerkers, donateurs en Fronarbeiter dan eindelijk in vervulling gegaan: na meer dan 25 jaar hard werken wordt de Furka-Bergstrecke weer in zijn geheel van Oberwald naar Realp bereden. Iets dat alleen te danken is aan het enthousiasme en de inzet van velen.

Wie had dat eind 1981 kunnen denken toen de ‘Old Furka Special’ met alle toeristen zich in beweging zette voor één van de ‘laatste’ ritten over die fantastische Furka-Bergstrecke.

Station Realp DFB 2
SouvenirshopVertrek Loc 4                                                                                        Tekst: J. Wolff
Foto’s: Archief FO/MGB, C. Keizer, D. van Nimwegen, K. Scholtes & M. Schuring